Powered By Goldfish Group

آینده - وب سایت شخصی عباس عبدی

نوشتار

۷ شهریور ۱۳۸۹

فراتر از خبر؛ريشه ذهنيت خطا از كمك‌هاي خارجي



از وقتي كه خطيب نماز جمعه اعلان كرد كه دولت ايالات متحده از طريق عربستان سعودي يك ميليارد دلار به سران منتقدين پرداخت كرده و قول داده كه در صورت موفقيت 50 ميليارد دلار ديگر نيز پرداخت كند، تصميم داشتم كه يادداشتي بنويسم و ابعاد ناپيداي چنين خبري را در ذهن گويندگان آن نشان دهم، اما هرچه كوشيدم نتوانستم موضوع را به گونه‌اي طراحي كنم كه در روزنامه شرق قابليت انتشار پيدا كند. تا اينكه دو روز پيش سياهه‌اي از كمك‌هاي خارجي ايران را در همين روزنامه ديدم و انگيزه پيدا كردم كه فقط يكي از وجوه ناپيداي ذهنيت مذكور را شرح دهم.
اين ذهنيت و خیال كه گفته مي‌شود ايالات متحده يك ميليارد دلار از طريق عربستان به سران منتقد كمك كرده است، متأثر از مقايسه‌اي نارسا و غلط ميان پرداخت‌هاي خودمان به كشورهاي خارجي با پرداختهاي آنان است. وقتي كه به ليست كمك‌هاي ايران نگاه مي‌كنيم، ارقام كلاني را به بوليوي، اكوادور، نيكاراگوئه، زيمبابوه، جزاير كومور، آلباني، تانزانيا، كنگو، ميانمار، اتيوپي، كنيا، سريلانكا، سنت وينست مي‌بينيم كه هيچكدام آنها در دايره اول، دوم و حتي سوم منافع ايران قرار ندارند و اگر كمك‌ها بلاعوض نباشد، بلكه به صورت وام‌هاي كم‌بهره باشد، قادر به بازپرداخت آن وام هم نيستند همچنان كه تاكنون نيز بخشي از وام‌هاي خود را در سر رسيد آن تسويه نكرده‌اند، و جالب اينكه عموم اين كمك‌ها حداقل تا اين مرحله فاقد مصوبه مستقيم مجلس است.
از سوي ديگر وقتي به كمك‌ها نيز نگاهي مي‌اندازيم، ارقام كلاني را مي‌بينيم كه از سوي كشورهاي پيشرفته صنعتي نيز اين نوع كمك‌ها به ندرت و با قيد و بندهاي زياد پرداخت مي‌شود، گو اينكه نسبت اين ارقام به درآمد ملي آنان بسيار كمتر از نسبت ارقام كمك‌هاي ايران به توليد ناخالص داخلي كشور ما است، ضمن اينكه مردم ما بسيار بيش از مردم كشورهاي صنعتي نيازمند صرف اين ارقام مالي در داخل كشور خودشان هستند. در واقع اگر بخواهيم تمثيلي از كمك‌هاي خودمان و مقایسه اش با کمکهای دیگران ارايه دهيم، بايد بگوييم كه ما مثل فرد متوسط يا كم‌پولي هستيم كه در راه خانه بخش مهمي از پول خود را براي افرادي كه سر راه ما قرار مي‌گيرند و درخواست مساعدت می کنند صرف مي‌كنيم، بدون آنكه مابه‌ازاي چنداني از آنان بخواهيم، در حالي كه نيازهای اهل و عيال منتظر ما در خانه كه نسبت به آنان تعهد داريم، كمتر از نياز كمك‌گيرندگان نيست.
چرا چنين رفتاري را از خود بروز مي‌دهيم؟ يك دليل مهم اين رفتار آن است كه براي به دست آوردن اين پول‌ها زحمت نكشيده‌ايم. كسي كه براي به دست آوردن ده هزار تومان از صبح تا غروب عرق بريزد، قطعاً قدر آن اندك پول را به خوبي مي‌داند و سعي مي‌كند كه به بهترين شيوه آن را خرج كند، اما كساني كه صبح بيدار مي‌شوند و درآمدهاي حاصل از نفت بادآورده‌شان دو و چند برابر مي‌شود، طبعاً در مصرف اين درآمدها نيز متفاوت از آن كار‌آفرين و زحمتكش عمل مي‌كنند.
ذهنيت خطا در بيان آن خبر از آنجا ناشي مي‌شود كه تصور مي‌كنيم، ديگران هم مثل ما پول درمي‌آورند و مثل ما آن را خرج مي‌كنند. در حالي كه چنين نيست. سال‌ها پيش متني را درباره سياست خارجي ايالات متحده مي‌خواندم تا مقدمه‌اي براي انتشار آن بنويسم، بخش كمك‌هاي خارجي آن كاملاً گويا بود. اول اينكه اکثر اين كمك‌ها به تصويب مجلس آمريكا رسيده بود و باید پس از پرداخت هم گزارشی از ثمر بخشی آن تهیه شود، دوم اينكه اين كمك‌ها حتي در مقادير اندك نيز مشروط بود. مثلاً يك مورد آن كمك سه ميليون دلاري به موزامبيك بود كه برای دولت موزامبیک كلي شرط و شروط تعیین شده بود، ضمن اينكه شرايط آمريكا به گونه‌اي است كه، برخلاف كشورهاي كوچكتري چون ما، تعامل با همه كشورهاي دنيا به نحوي در چارچوب منافع ملي آن قرار مي‌گيرد و این کمکها معقول می نماید.
پرداخت كمك سه ميليون دلاري براي كشوري مثل ايالات متحده مثل كمك هزار توماني از سوي كسي است كه ماهانه ميليون‌ها تومان درآمد دارد، اما كمك‌هاي چند ميليارد دلاري از سوي ايران به كشورهايي كه جايگاه مهمي در منافع و امنيت ملي ايران ندارند، مثل كمك چند ده هزار توماني از سوي كسي است كه درآمد ماهانه آن فقط چند صد هزار تومان است و كلي چاله و چوله هم براي هزينه‌هاي شخصي خود دارد.
پرداخت‌هاي كشورهاي پيشرفته، وابسته به سازوكارهاي پيچيده حقوقي است، بويژه وقتي كه اين ارقام كلان باشد. در حالي كه در كشورهاي نفتي اين سازوكارها وجود ندارد. از اين رو نبايد براساس ذهنيتي كه از رفتارهاي اقتصادي و كمك‌هاي مالي خود داريم، درباره سايرين قضاوت و حكم كنيم، كه در اين صورت دچار اشتباه جدي خواهيم شد. اگر اين كشورها مثل كشورهاي نفتي بي‌حساب و كتاب خرج يا كمك مي‌كردند، كه حال و روزشان هم مثل ما بود. مي‌گويند مردي فرزند خود را فرستاد به خانه همسايه و به مرد همسايه گفت كه پدرم مي‌گويد سير هفت ساله داريد، همسايه پاسخ داد بلي دارم، چرا مي‌پرسيد؟ گفت پدرم مي‌گويد اگر داريد مقداري در اين ظرف به ما بدهيد. همسايه جواب داد، سير هفت ساله داريم، اما اگر به هر كسي كه طلب مي‌كرد، مي‌داديم كه سير هفت ساله نمي‌شد!! كشورهاي ثروتمند اگر مثل ديگران و بي‌حساب و كتاب كمك مالي مي‌كردند و سرمايه‌هاي خود را اتلاف مي‌كردند، ديگر ثروتمند نبودند و مثل کشورهای فقیر بودند، آنان تا وقتي كه چراغي را به خانه خود روا بدارند، به كليسا هديه نمي‌كنند، چه رسد به اينكه آن را بلاعوض به بيگانگان بدهند.
منتشره در شرق 16-5-1389

نسخه قابل چاپ | لینک ثابت

آدرس Trackback این نوشته :